هاتف نوین- نتایج یک مرور علمی نشان می‌دهد مطالعه با انگیزه لذت و سرگرمی می‌تواند با سلامت روان بهتر، تقویت حافظه و توانایی‌های شناختی و کاهش خطر اختلال شناختی در سالمندی مرتبط باشد؛ هرچند هنوز شواهد کافی برای اثبات نقش مستقیم مطالعه در پیشگیری از زوال عقل وجود ندارد.
پژوهشگران دانشگاه کمبریج و مؤسسه خیریه «اتاق مطالعه ملکه» با بررسی مطالعات انجام‌شده درباره تأثیر مطالعه در مراحل مختلف زندگی دریافتند که کتاب‌خوانی می‌تواند از کودکی تا سالمندی با فواید ذهنی و روانی همراه باشد.
فواید مطالعه از کودکی تا سالمندی
بررسی بیش از ۱۰ هزار کودک و نوجوان نشان داد افرادی که از سنین پایین به مطالعه برای لذت روی آورده‌اند، در آزمون‌های حافظه، توجه و برنامه‌ریزی عملکرد بهتری داشته‌اند. این گروه همچنین نمرات تحصیلی بالاتر، خواب سالم‌تر و مشکلات سلامت روان کمتری را تجربه کرده‌اند.
در بزرگسالی نیز مطالعه با کاهش استرس، افزایش آرامش و تقویت همدلی مرتبط دانسته شده است. در یک پژوهش در سال ۲۰۲۴، پنج دقیقه مطالعه داستان با کاهش ۲۰ درصدی استرس همراه بود؛ هرچند برای تعیین میزان و ماندگاری این اثر به تحقیقات بیشتری نیاز است.
تصویربرداری‌های مغزی نیز از وجود ارتباط میان مطالعه و برخی ویژگی‌های ساختاری مغز، به‌ویژه در نواحی مرتبط با زبان، یادگیری و تنظیم هیجان، حکایت دارند. با این حال، هنوز مشخص نیست این تفاوت‌ها تا چه اندازه نتیجه مطالعه هستند یا به ویژگی‌های اولیه افراد مربوط می‌شوند.
کتاب‌خوانی و سلامت شناختی سالمندان
مطالعات انجام‌شده روی افراد میانسال و سالمند نشان می‌دهد مشارکت منظم در فعالیت‌های ذهنی، از جمله مطالعه، با احتمال کمتر بروز اختلال شناختی ارتباط دارد. برخی پژوهش‌ها نیز ارتباط کتاب‌خوانی با کاهش خطر آلزایمر را گزارش کرده‌اند، اما این نتایج به معنای اثبات اثر پیشگیرانه مطالعه نیستند و عواملی مانند سطح تحصیلات و وضعیت سلامت عمومی نیز می‌توانند نقش داشته باشند.
مطالعه‌ی گروهی و باشگاه‌های کتاب‌خوانی نیز علاوه بر تحریک ذهن، فرصت تعامل اجتماعی و تقویت ارتباط با دیگران را فراهم می‌کنند؛ موضوعی که به‌ویژه برای کاهش احساس تنهایی در سالمندان اهمیت دارد.
پژوهشگران در مجموع بر ضرورت تحقیقات بیشتر درباره تأثیر مطالعه بر سلامت مغز تأکید دارند و معتقدند ترویج کتاب‌خوانی می‌تواند بخشی از تلاش‌ها برای ارتقای سلامت روان و شناختی در طول زندگی باشد. همچنین برای آغاز مطالعه، لزوماً نباید به سراغ رمان‌های کلاسیک رفت؛ کتاب‌های متناسب با علایق شخصی، داستان‌های مصور و کمیک‌ها نیز می‌توانند نقطه شروع مناسبی باشند.
“هاتف نوین”، رسانه‌ای مستقل است که از هیچ نهاد و سازمان دولتی و یا غیردولتی، کمکی دریافت نمی‌کند.