مولف: شیرین بیانی
ناشر: انتشارات جامی
موضوع: تاریخ، اسطوره‌شناسی و آیین‌های کهن ایرانی
هاتف نوین- در روزگار پرشتاب و ماشین‌زده‌ی امروز، آن چه بیش از هر چیز انسان معاصر را به ریشه‌های اصیل انسانی‌اش پیوند می‌دهد، بازخوانی خِرد و حکمت نهفته در آیین‌ها و سنت‌های کهن است. در میان تقویم پربار فرهنگ ایرانی، دو جشن بزرگ و بنیادین «نوروز» و «مهرگان» همواره همچون دو بال فرشته‌ای بوده‌اند که حیات فرهنگی و اجتماعی ایرانیان را در گذر سده‌ها حفظ کرده‌اند. کتاب «نوروز و مهرگان»، به قلم توانا و پژوهشگر نام‌آشنای تاریخ ایران، دکتر شیرین بیانی، اثری است فاخر و راهگشا که با نگاهی مستند و روایتی شیوا، به واکاوی ریشه‌ها، فلسفه و کارکرد اجتماعی این دو جشن بزرگ می‌پردازد.
دکتر شیرین بیانی، استاد تاریخ دانشگاه تهران، در این اثر تلاش نکرده است تنها به نقل روایات خشک تاریخی بسنده کند؛ بلکه با نگاه یک تاریخ‌نگار ، پدیده‌ی پیدایش جشن‌های مهرگان و نوروز را در بستر تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران باستان واکاوی می‌کند. کتاب به خوبی نشان می‌دهد که چرا نیاکان ما در این سرزمین، تغییر فصول و نقطه‌عطف‌های طبیعت را نه به عنوان یک پدیده‌ی فیزیکی ساده، بلکه بهانه‌ای برای بازتعریف پیمان‌های انسانی، دوستی و سپاسگزاری از پروردگار می‌دانسته‌اند.
بخش عمده‌ای از کتاب که به طور ویژه به جشن مهرگان اختصاص دارد، پرده از این حقیقت برمی‌دارد که مهرگان در روزگار باستان چیزی فراتر از جشن پایان برداشت محصول بوده است. این جشن، تجلیگاه ارزش‌های والایی چون «دادگری»، «وفاداری به عهد» و «مهرورزی» بود؛ ارزش‌هایی که نام این جشن نیز از فرشته مهر و محبت (مهر/میترا) وام گرفته است. کتاب با استناد به متون کهن، آیین‌های برگزاری این جشن، از جمله پوشیدن جامه‌های ارغوانی، گستراندن سفره‌های پاییزی مملو از نمادهای برکت (چون انار و سنجد) و دادوستد نامه‌ها و هدایا را به تصویر می‌کشد.
دکتر شیرین بیانی در این اثر، توانسته پلی میان گذشته‌های دور و نیازهای روانی و اجتماعی انسان امروز بزند. نویسنده با زبانی متقاعدکننده استدلال می‌کند که برگزاری آیین‌هایی چون مهرگان و نوروز، ابزاری کارآمد برای کاهش تنش‌های اجتماعی، تقویت سرمایه ی اجتماعی، و ایجاد همبستگی میان اقشار مختلف جامعه بوده است. در جهانی که خشونت، فردگرایی و بحران‌های هویت، جوامع را تهدید می‌کند، بازخوانی فلسفه مهرگان دعوتی است برای بازگشت به مدارا، دوستی و گفت‌وگو.
مطالعه‌ی این کتاب نشان می‌دهد که چگونه ایرانیان در طول تاریخ پرفرازونشیب خود، حتی در سخت‌ترین روزگاران استبداد و حملات بیگانگان، سنت‌های فرهنگی و جشن‌های ملی خود را به عنوان سنگری برای حفظ هویت ملی و پاسداشت خرد و روشنایی زنده نگه داشته‌اند.
کتاب «نوروز و مهرگان» برای سه گروه از مخاطبان یک منبع درخور توجه است: نخست، پژوهشگران و دانشجویان تاریخ و فرهنگ که به دنبال منابع مستند و علمی هستند؛ دوم، اهالی قلم، روزنامه‌نگاران و مبلغان فرهنگی که رسالت پاسداشت زبان و هویت ملی را بر دوش دارند؛ و سوم، عموم علاقه‌مندانی که می‌خواهند بدانند پشت هر سنت پاییزی یا بهاری که از نیاکانمان به یادگار مانده، چه حکمت عمیق انسانی و فلسفی نهفته است.
“هاتف نوین”، رسانه‌ای مستقل است که از هیچ نهاد و سازمان دولتی و یا غیردولتی، کمکی دریافت نمی‌کند.