هاتف نوین- پژوهشگران آلمانی با ابداع روشی نوین در بازبرنامه‌ریزی سلولی موفق شدند سن مولکولی سلول‌های خونی یک فرد ۸۰ ساله را به کمتر از ۲۰ سال برسانند؛ پیشرفتی که چشم‌انداز تازه‌ای را برای درمان بیماری‌های مرتبط با سالمندی گشوده است.

بدن انسان از صدها نوع سلول تخصصی تشکیل شده که اگرچه دستورالعمل‌های ژنتیکی یکسانی دارند، اما در جریان رشد نقش‌های ثابتی پیدا می‌کنند، و عبور از این محدودیت‌های زیستی همواره یکی از چالش‌های بزرگ دانشمندان بوده است. به گزارش ایسنا، اکنون در تازه‌ترین دستاورد علمی، پژوهشگران بیمارستان دانشگاهی بن و دانشگاه بن موفق شده‌اند سن مولکولی سلول‌های انسانی را به‌طور چشمگیری کاهش دهند، و سلول‌های خونی سالمندان را به سلول‌های جوانی تبدیل کنند.

از سلول خون تا سلول عصبی؛ معجزه بازبرنامه‌ریزی تدریجی

در این مطالعه، پژوهشگران با استفاده از مجموعه‌ای از پروتئین‌های تنظیم‌کننده ژن موسوم به «فاکتورهای رونویسی»، سلول‌های نابالغ پیش‌ساز گلبول‌های قرمز را مستقیماً به “سلول‌های بنیادی عصبی” (پیش‌سازهای سلول‌های مغزی) تبدیل کردند.

برخلاف روش‌های مرسوم پیشین که با عبور از مرحله پرتوانی سلولی، روند جوان‌سازی را بسیار سریع و ناگهانی انجام می‌دادند، در این پژوهش مرحله پرتوانی کاملاً کنار گذاشته شد. این رویکرد جدید باعث شد فرآیند جوان‌سازی به‌صورت کاملاً تدریجی (طی یک بازه زمانی حدود ۵۰ روزه) رخ دهد؛ مزیتی که به دانشمندان اجازه داد تغییرات زیستی را هم‌زمان با وقوع آن‌ها با دقت زیر نظر بگیرند.

رکوردشکنی در ساعت‌های اپی‌ژنتیک

محققان برای اندازه‌گیری سن زیستی سلول‌ها از «ساعت‌های اپی‌ژنتیکی» استفاده کردند؛ نشانگرهای زیستی که تغییرات شیمیایی روی DNA را بررسی می‌کنند و بدون تغییر توالی ژنتیکی، سن مولکولی سلول را نشان می‌دهند.

نتایج شگفت‌انگیز بود: پس از اتمام فرایند بازبرنامه‌ریزی، سلول‌های گرفته‌شده از یک فرد ۸۰ ساله، الگوهای سنی مولکولی متناظر با فردی کمتر از ۲۰ سال را نشان دادند؛ به این معنا که بیش از ۶ دهه از پیری سلولی معکوس شد.

امیدی تازه برای مبارزه با بیماری‌های تحلیل‌برنده عصبی

اگرچه این پژوهش هنوز به یک درمان بالینی برای معکوس کردن پیری در کل بدن انسان تبدیل نشده است، اما یک مدل آزمایشگاهی بی‌نظیر برای کشف سازوکارهای پیری زیستی فراهم می‌کند.

به گفته‌ی محققان، این دستاورد می‌تواند تحولی اساسی در حوزه‌ی علوم اعصاب ایجاد کند؛ چرا که پیری ارتباط مستقیمی با بروز بیماری‌های ویرانگر مغزی مانند آلزایمر دارد. بررسی دقیق مسیرهای مولکولی این فرآیند تدریجی، دانشمندان را یک قدم به درک چگونگی بازیابی ویژگی‌های جوانی در بافت‌های انسانی نزدیک‌تر می‌کند.